ĐỀ CƯƠNG CNN GIỮA HKI I

ĐỀ CƯƠNG CNN GIỮA HỌC KỲ I Bài 1: Vai trò, triển vọng của lâm nghiệp * Nhận biết: 1. Nêu được khái niệm lâm nghiệp. Trả lời: Lâm nghiệp là ngành kinh tế – kỹ thuật bao gồm quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng; chế biến và thương mại lâm sản. 2. Nêu được vai trò của lâm nghiệp đối với kinh tế, đời sống và môi trường. Trả lời: * Vai trò của lâm nghiệp đối với đời sống con người là: + Cung cấp lâm sản, đặc sản cây công nghiệp phục vụ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu. + Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng cơ bản. + Cung cấp dược liệu quý phục vụ nhu cầu chữa bệnh và nâng cao sức khỏe. + Tạo công ăn việc làm, mang lại nguồn thu nhập giúp ổn định đời sống của đồng bào. + Có vai trò đối với đời sống tinh thần của dân tộc thiểu số. * Vai trò của lâm nghiệp đối với môi trường: + Điều hòa dòng chảy; chống xói mòn rửa trôi; giảm thiểu lũ lụt, hạn hán; giữ ổn định nguồn nước. + Chắn sóng, chắn gió, chống cát bay, chống sự xâm nhập của nước mặn, .... bảo vệ đồng ruộng và khu dân cư ven biển. + Làm sạch không khí, giảm thiểu tiếng ồn, điều hòa khí hậu, tạo môi trường sống trong lành cho con người và tạo điều kiện cho công nghiệp phát triển. + Là môi trường sống của nhiều loài động vật, thực vật, vi sinh vật; là nơi bảo tồn đa dạng sinh học. 3. Nêu được triển vọng phát triển của ngành lâm nghiệp. Trả lời: - Phát triển để bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sinh thái. - Phát triển để phục vụ cho tiêu dùng và xuất khẩu - Phát triển để thực hiện chức năng xã hội của rừng *Thông hiểu: 1. Giải thích được tác dụng của rừng trong điều hòa khí hậu, bảo vệ đất, nguồn nước và duy trì cân bằng sinh thái. Trả lời: Rừng đóng vai trò cốt lõi trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu, hấp thụ khí carbon dioxide và thải ra oxy, giúp làm sạch không khí. Chúng giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, duy trì cân bằng sinh thái, chống lại các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán và sạt lở đất. 2. Giải thích được ý nghĩa của quản lí rừng bền vững, chế biến lâm sản và dịch vụ môi trường rừng đối với phát triển lâm nghiệp. Trả lời: Quản lý rừng bền vững: + Là quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng hợp lý, cân bằng kinh tế-xã hội-môi trường. + Đảm bảo cung cấp bền lâu lâm sản, nguyên liệu, dược liệu, đặc sản; tạo việc làm, thu nhập, giữ gìn đời sống tinh thần dân tộc thiểu số. + Giữ vững chức năng sinh thái: điều hòa nước, chống xói mòn, giảm thiên tai; chắn gió, chắn sóng, bảo vệ ven biển; làm sạch không khí, điều hòa khí hậu; bảo tồn đa dạng sinh học. Chế biến lâm sản: + Là khâu chuyển hóa nguyên liệu thành sản phẩm giá trị cao, thuộc chế biến và thương mại lâm sản. + Nâng cao giá trị lâm sản, đa dạng hóa hàng hóa tiêu dùng và xuất khẩu; cung cấp nguyên liệu hiệu quả cho các ngành. + Tận dụng nguồn dược liệu, đặc sản; tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập, ổn định đời sống đồng bào. + Giảm phụ thuộc khai thác rừng tự nhiên. Dịch vụ môi trường rừng: + Là lợi ích sinh thái rừng mang lại, chuyển hóa thành nguồn thu không cần chặt rừng. + Phát huy giá trị: bảo vệ nước, đất, phòng hộ, chống thiên tai; cải thiện không khí, khí hậu; bảo tồn đa dạng sinh học, du lịch sinh thái. + Khuyến khích bảo vệ rừng, gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm môi trường, giữ gìn văn hóa gắn với rừng. Vận dụng: - Nhận xét được thực trạng phát triển lâm nghiệp tại địa phương từ thông tin hoặc tình huống cho trước. - Đề xuất được giải pháp phát triển lâm nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương. Bài 2: Các hoạt động lâm nghiệp cơ bản và nguyên nhân chủ yếu làm suy thoái tài nguyên rừng * Nhận biết: 1. Kể tên được các hoạt động lâm nghiệp cơ bản: quản lí, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng. Trả lời: - Quản lí rừng bao gồm các hoạt động: Giao rừng, cho thuê rừng, chuyển loại rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác, thu hồi rừng. - Bảo vệ rừng bao gồm các hoạt động: Bảo vệ hệ sinh thái rừng, bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng; phòng và chữa cháy rừng; phòng, trừ sinh vật gây hại rừng. - Phát triển rừng bao gồm các hoạt động: Phát triển giống cây lâm nghiệp; duy trì diện tích và cấu trúc của rừng; thực hiện các biện pháp lâm sinh ( trồng rừng mới, trồng lại rừng, chăm sóc,...); trồng cấy thực vật rừng, gây nuôi phát triển động vật rừng; trồng cây phân tán; xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ bảo vệ và phát triển rừng. 2. Kể tên được các nguyên nhân chủ yếu gây suy thoái tài nguyên rừng. Nhận biết được biểu hiện suy thoái rừng và một số biện pháp khắc phục. Trả lời: * Nguyên nhân gây suy thoái tài nguyên rừng: - Khai thác không hợp lí gỗ và các sản phẩm khác: Nạn chặt phá lấy gỗ, săn bắt và khai thác lâm sản khác, vượt khả năng phục hồi của tự nhiên, làm suy giảm chất lượng rừng. - Phá rừng trồng cây công nghiệp, cây đặc sản: Lấy đất sản xuất nông nghiệp, trồng cây công nghiệp, cây đặc sản, làm hồ thủy điện và nuôi trồng thủy sản; làm suy giảm và ảnh hưởng đến chức năng của rừng. - Cháy rừng: Do thiên tai hoặc do con người bất cẩn trong quá trình đốt nương làm rẫy, sử dụng lửa; gây mất cân bằng hệ sinh thái, gây ô nhiễm môi trường. - Chăn thả gia súc bừa bãi: Gia súc ăn và dẫm đạp lên cây con, làm mất khả năng tái sinh tự nhiên của rừng; dẫn đến diện tích rừng bị suy giảm. * Biểu hiện của suy thoái rừng: - Diện tích rừng bị thu hẹp: Các mảng rừng tự nhiên bị chia cắt, thu nhỏ do chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc khai thác quá mức. - Mật độ và trữ lượng cây giảm: Số lượng cây gỗ lớn suy giảm rõ rệt, cấu trúc tầng tán của rừng bị phá vỡ. - Đa dạng sinh học suy giảm: Nhiều loài động, thực vật quý hiếm bị mất môi trường sống hoặc đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. - Đất rừng bị thoái hóa: Đất trở nên bạc màu, xói mòn, khô hạn hoặc sa mạc hóa, khó có khả năng phục hồi tự nhiên . * Một số biện pháp khắc phục: - Lập quy hoạch, kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng. - Giao cho thê và thu hồi rừng, đất trồng rừng. - Kiểm soát từng loại rừng thông qua những quy chế pháp lí riêng. - Kiểm soát suy thoái động vật, thực vật hoang dã quý hiếm. - Thiết lập hệ thống cơ quan quản lí, bảo vệ rừng từ trung ương đến địa phương. * Thông hiểu: 1. Phân biệt được hoạt động quản lí, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng qua ví dụ. Trả lời: 2. Giải thích được tác động của các nguyên nhân như phá rừng, khai thác quá mức và cháy rừng đối với tài nguyên rừng. Trả lời: * Vận dụng: 1. Đề xuất được biện pháp hạn chế suy thoái rừng phù hợp với tình huống hoặc địa phương. Trả lời: Để hạn chế và khắc phục suy thoái rừng, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, tuần tra và ngăn chặn kịp thời các hành vi chặt phá rừng, khai thác gỗ trái phép, lấn chiếm đất rừng. Những trường hợp vi phạm cần được xử lý nghiêm để răn đe và nâng cao ý thức bảo vệ rừng của mọi người. Chủ đề 2: Trồng và chăm sóc rừng Bài 3: Vai trò, nhiệm vụ của trồng và chăm sóc rừng. * Nhận biết: 1. Vai trò, nhiệm vụ của trồng và chăm sóc rừng. Trả lời: 2. Kể tên được các công việc chăm sóc rừng chủ yếu theo nội dung SGK. Trả lời: - Làm cỏ, vun xới – loại bỏ cỏ dại, giúp đất tơi xốp - Bón phân thúc – bổ sung dinh dưỡng cho cây - Tưới nước – đảm bảo độ ẩm, nâng cao tỉ lệ sống - Trồng dặm – bổ sung cây chết, giữ đúng mật độ - Tỉa cành – nâng cao chất lượng gỗ - Tỉa thưa – tạo không gian phát triển cho cây còn lại * Thông hiểu: Giải thích được tác dụng của các công việc chăm sóc như làm cỏ, vun xới, bón phân và trồng dặm đối với cây rừng. Bài 4: Quy luật sinh trưởng, phát triển của cây rừng *Nhận biết: 1. Nêu được khái niệm sinh trưởng và phát triển của cây rừng. Trả lời: * Sinh trưởng của cây rừng: là sự tăng lên về kích thước và khối lượng của cây rừng. - Phân loại: + Nhóm cây sinh trưởng nhanh + Nhóm cây sinh trưởng chậm * Phát triển của cây rừng: là quá trình biến đổi về chất và sự phát sinh các cơ quan trong toàn bộ đời sống của cây ( thành thục, ra hoa, kết quả,..) 2. Kể tên được các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây rừng theo SGK. Giải thích được đặc điểm sinh trưởng của cây rừng ở các giai đoạn. Trả lời: * Thông hiểu: 1. Phân biệt được sinh trưởng và phát triển của cây rừng qua biểu hiện cụ thể. Trả lời: 3. Giải thích được ý nghĩa của việc xác định giai đoạn sinh trưởng khi lựa chọn biện pháp chăm sóc và khai thác phù hợp. Trả lời: - Xác định đúng giai đoạn sinh trưởng giúp lựa chọn biện pháp chăm sóc và khai thác hợp lý - Đảm bảo hiệu quả kinh tế cao, không lãng phí công sức, chi phí - Giữ gìn và phát triển rừng bền vững, bảo vệ tài nguyên lâu dài - Phát huy đầy đủ chức năng sinh thái, phòng hộ của rừng Bài 5: Kĩ thuật trồng và chăm sóc rừng. * Nhận biết: 1. Kể tên được các thời vụ trồng rừng phổ biến ở nước ta. Trả lời: - Miền Bắc: Mùa xuân hoặc xuân hè ( từ tháng 2 đến tháng 7). - Miền Trung: Mùa mưa ( từ tháng 9 đến tháng 12). - Miền Nam: Mùa mưa ( từ tháng 5 đến tháng 11). 2. Kể tên được các phương thức trồng rừng phổ biến theo SGK. Trả lời: - Trồng rừng bằng gieo hạt thẳng - Trồng rừng bằng cây con * Thông hiểu: 1. Trình bày được trình tự cơ bản của quy trình trồng rừng bằng cây con.